دوز دوم واکسن پرسنل و مددجویان مؤسسه تزریق شد

صبح امروز (دوشنبه) دوز دوم واکسن کرونا (سینوفارم) به پرسنل و مددجویان مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران با حضور پزشکان مؤسسه و نمایندگان شبکه بهداشت شمیرانات، تزریق شد.

اختلال اوتیسم در سه سال اول زندگی بیشتر شایع است

به گزارش یاران مهربانی به نقل از ایسنا، دانشیار گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان گفت: بیماری اوتیسم نوعی اختلال رشدی از نوع روابط اجتماعی بوده که با رفتارهای ارتباطی و کلامی غیرطبیعی قابل شناخت بوده و علائم این اختلال قبل از سه‌سالگی بروز می‌کند و علت اصلی آن هنوز ناشناخته مانده است.

اوتیسم نوعی اختلال رشدی است که بر رشد طبیعی مغز در حیطه تعاملات اجتماعی و مهارت‌های ارتباطی تأثیر می‌گذارد. علائم این اختلال تا پیش از سه سالگی بروز می‌کند و علّت اصلی آن ناشناخته‌است. اوتیسم ارتباط با دیگران و دنیای خارج را برای مبتلایان به اوتیسم، دشوار می‌سازد.

اوتیسم اختلالی عصبی و رشدی در کودکان است که طی سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و به دغدغه بسیاری از خانواده‌ها تبدیل‌شده است، کودکان مبتلابه این اختلال شرایط روحی و روانی خاصی را دارند که همچون سایر بیماری‌های خاص حمایت همه‌جانبه دولت و جامعه را برای تجربه کردن زندگی عادی می‌طلبد.

دکتر فایق یوسفی در گفت‌وگو با ایسنا، در این خصوص اظهار کرد: اختلال طیف اوتیسم یک اختلال عصبی رشدی است که در دوران کودکی و قبل از سه‌سالگی بروز می‌کند، این بیماری با تأثیر بر روی مغز افراد مبتلا، باعث می‌شود که کودکان در سه حوزه تعاملات اجتماعی، ارتباط با دیگران و نداشتن ابزارهایی برای تعاملات ازجمله تماس چشمی مشکل داشته باشند.

دانشیار گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان، بابیان اینکه چهار مشخصه برای شناسایی این بیماری وجود دارد، ذکر کرد: کودکانی که در سن ۱۲ماهگی هجا به کار نمی‌برند، در ۱۹ماهگی کلمه نمی‌گویند، قبل از ۲۴ماهگی ترکیب دو کلمه را نمی‌گویند و کودکانی که قادر به برقراری تماس چشمی نیستند دارای اختلال اوتیسم می‌باشند.

یوسفی عنوان کرد: از عوامل احتمالی این بیماری علت شناخته‌شده و مشخصی برای اوتیسم کشف نشده اما تحقیقات نشان داده است که احتمال تأثیر عوامل ژنتیکی و دارویی در بروز این بیماری وجود دارد.

وی با اشاره به اینکه در خانواده‌هایی که این بیماری نسل به نسل انتقال پیدا می‌کند احتمال کودکان مبتلابه اوتیسم بیشتر است، تصریح کرد: مصرف قرص‌های دیابت و مسکن در زمان بارداری و سن بالای پدر و مادر از عوامل تولد نوازد مبتلابه بیماری اوتیسم است.

 

دانشیار گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان، بیان کرد: علائم شایع اوتیسم شامل عدم برقراری ارتباط چشمی، ناتوانی کلامی، انواع رفتارها و علاقه به بازی‌های تکراری، تأخیر در یادگیری و حرف زدن، بی‌توجهی به احساس درد، وابستگی شدید به پدر و مادر و عدم ارتباط با دیگران در روابط اجتماعی می‌شود.

وی با اشاره به اینکه در این بیماری از هر ۱۰۰ نفر یک نفر مبتلا می‌شود، عنوان کرد: بیماری اوتیسم در پسران چهار برابر شایع‌تر از کودکان دختر است.

یوسفی با اعلام اینکه ۸۰ درصد مبتلایان اوتیسم طبق آمار هوش کمتری دارند و در سطح نرمالی نیستند، ادامه داد: افراد مبتلابه اوتیسم که دارای ضریب هوشی بالای ۸۵ درصد هستند بدون هیچ‌گونه تأخیر زبانی می‌توانند صحبت کنند و این افراد ضریب هوشی نرمالی دارند.

وی گفت: کودکان مبتلابه اوتیسم شدید،  ضریب هوشی کمتر از ۷۰ درصد دارند که ممکن است همراه با عقب‌ماندگی باشد، همچنین کودکان دارای ضریب هوشی ۷۰ تا ۸۹ درصد نیز در مرز قرار دارند و در رده کودکان دارای اختلال اوتیسم متوسط قرار می‌گیرند که نا عادی هستند و نه عقب‌مانده.

یوسفی به معیارهای تشخیص اوتیسم اشاره کرد و گفت: نارسایی‌های پایدار در ارتباط اجتماعی، نقص در ادارک کاربرد مهارت‌های ارتباطی برای اهداف اجتماعی، کمبود در رفتارهای غیرکلامی و ناتوانی در درک معانی پنهان و مبهم زبان از معیارهای تشخیص اوتیسم است.

وی با اشاره به اینکه افراد دارای اوتیسم علائم مختلف و گوناگونی از خود نشان می‌دهند، بیان کرد: طبقه‌بندی اوتیسم شامل اوتیسم کلاسیک(اختلال اوتیسم)، اختلالات نافذ رشد، تشخیص نیافته(مجموعه‌ای از ویژگی‌ها را شامل می‌شود که شبیه به اوتیسم است اما به‌شدت اوتیسم نیستند)، سندروم رت (اختلالی ارثی که در دختران را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد علائم شناختی دارد و با حمله‌های صرعی همراه است که با افزایش سن اضافه می‌شود)، اختلال اسپرگر(اختلالی که ویژگی‌های اوتیسم را دارد اما توانمندی زبانی فرد بدون آسیب باقی می‌ماند، می‌شود.

دانشیار گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان، افزود: بیماری اوتیسم ممکن است هم‌زمان با چند بیماری همراه باشد، گاهی فرد مبتلابه اوتیسم بیش‌فعال بوده و رفتارهای خطرناکی انجام می‌دهد، بی‌نظم و همیشه در حال جنب‌وجوش و یا حواس‌پرت است که با تشخیص درست باید درمان هم‌زمان انجام شود.

وی گفت: برنامه‌های آموزشی، رفتاری و سایر فن‌های آموزشی که معطوف به ایجاد تغییر در رفتار کودک مبتلابه اوتیسم و دادن فرصتی برای رشد و بهبودی رفتاری است ازجمله مداخلات روانی مؤثر در درمان اختلال اوتیسم است.

وی افزود: خانواده‌ها باید با کودک مبتلابه اوتیسم به‌گونه‌ای رفتار کنند که رفتارهای خوب و درست کودک را تشویق و رفتارهای بد او را نادیده بگیرند.

یوسفی با تأکید بر اینکه موسیقی در بهبود اوتیسم نقش به سزایی دارد، عنوان کرد: موسیقی بدون کلام یا سنتی در برنامه هرروز می‌تواند مؤثر باشد.

وی تصریح کرد: بازی‌درمانی یکی از موارد مداخلات رفتاری است که در بهبود بیماری کودک بسیار کمک می‌کند و باعث بهبود برقراری ارتباط و تماس چشمی در کودک می‌شود.

دانشیار گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی استان کردستان، عنوان کرد: این کودکان، اگر اوتیسم خفیف داشته باشند می‌توانند در مدارس عادی ادامه تحصیل بدهند ولی اگر مبتلابه اوتیسم شدید با ذکر علائم گفته‌شده باشند، توانایی ادامه تحصیل در مدارس عادی را ندارند.

وی ادامه داد: کلاس‌های آموزشی برای کودکان مبتلابه اوتیسم باعث می‌شود که حرفه‌ای را یاد بگیرند و بتوانند در آینده به بازار کار وارد شوند و درآمدی داشته باشند.

یوسفی تأکید کرد: کودکان مبتلابه اوتیسم متوسط با ضریب هوشی نرمال بیشتر به حمایت خانواده و دیگران نیازمند تا بتوانند در جامعه ارتباط برقرار کنند.

وی گفت: بیماری «اوتیسم» نوعی اختلال رشدی از نوع روابط اجتماعی بوده که با رفتارهای ارتباطی و کلامی غیرطبیعی قابل شناخت است و علائم این اختلال قبل از سه‌سالگی بروز می‌کند و علت اصلی آن هنوز ناشناخته مانده است.

 

شهرزاد قادری، مدیر مرکز اختلالات طیف اوتیسم «کانیان» در کردستان، با اشاره به عدم شناخت بسیاری از خانواده‌ها از این بیماری، بر ضرورت اطلاع‌رسانی بیش‌ازپیش تأکید کرد و گفت: جامعه ما باید وجود کودکان «اوتیسمی» را باور کند.

وی افزود: خانواده‌ها باید توانایی‌های خاص این کودکان را درک کنند و بر شکوفایی استعدادهای آنان همت بیشتری داشته باشند.

مدیر مرکز اختلالات طیف اوتیسم «کانیان» در کردستان، به رفتارها، علایق و فعالیت­‌های محدود و تکراری فرد اوتیسمی اشاره و بیان کرد: اوتیسمی‌ها حرکات فیزیکی کلیشه‌ای و تکراری دارند یا از اشیاء همیشه به یک شکل استفاده می‌کند مثل حرکات تکراری ساده و تکرار کلام.

قادری ذکر کرد: فرد به‌شدت پایبند روتین است، رفتارهای کلامی و غیرکلامی او نظم و ترتیب خاصی دارند و به‌شدت در مقابل تغییر مقاومت نشان می‌دهد مثلاً حرکات فیزیکی بانظم و ترتیب خاص، پافشاری بر یک مسیر همیشگی و ناراحتی شدید در مقابل کوچک­ترین تغییرات را دارند.

وی تصریح کرد: فرد مبتلابه اوتیسم علایقی بسیار محدود و ثابت دارد که از لحاظ شدت و مقدار توجه غیرعادی هستند مثلاً دلبستگی شدید به اشیاء غیرمعمولی یا اشتغال ذهنی در مقابل موضوعات غیرعادی و دایره علایق فرد بسیار محدود است یا علایق­اش را اصلاً تغییر نمی‌دهد.

مدیر مرکز اختلالات طیف اوتیسم «کانیان» در کردستان، خاطرنشان کرد: فرد مبتلا به اوتیسم معمولاً نسبت به  درد، گرما، سرما بی تفاوت است به بعضی صدا و یا بافت‌های اشیاء واکنش خصمانه نشان می‌دهد، بعضی اشیاء را به‌طور افراطی بو یا لمس می‌کند و به بعضی اشیاء یا نورهای چرخان علاقه بسیار شدیدی نشان می‌دهد.

قادری در پایان یادآور شد: تشخیص اختلال طیف اوتیسم بسیار دشوار است آنچه تشخیص را پیچیده­تر می‌سازد این است که با تغییر سن، رفتارهای این افراد نیز تغییر می‌کند، نشانه‌های این اختلال ممکن است با درجات مختلفی از معلولیت ذهنی نشان داده شوند و همپوشانی اختلالات طیف اوتیسم با سایر اختلالات مانند صرع و ADHD است.

 

خانم محمدی مادر پرهام ۱۳ ساله مبتلا به اوتیسم در خصوص بیماری فرزندش این گونه توضیح می‌دهد که پسرش در سن دو سالگی توانای حرف زدن و تکلم را نداشت زمانی که به پزشک مراجعه کرده گفته‌اند که فرزندتان مبتلا به اوتیسم است اما به دلیل بی اطلاعی از این بیماری و توصیه های بزرگان خانواده مبنی بر این که فرزندت را اذیت نکن و بگذار خودش مدتی دیگر حرف می‌زند و اینکه بچه فلان فامیل هم این گونه بوده و الان به راحتی حرف می‌زند موجب شدند که تا ۵ سالگی فرزندش را به حال خود رها کند.

او می‌گوید پسرم را در سن ۵ سالگی به مدرسه استثنایی برای رفتن به مهد کودک فرستادم که مسئولین آنجا از این که خیلی دیر به درمان اوتیسم پسرم مراجعه کردم تعجب کردند اما تنها یک پاسخ داشتم که نمی دانستم در جریان این بیماری نبودم. با راه اندازی مرکز اوتیسم در سنندج توانستم پرهام را در سن هفت سالگی به این مرکز بفرستم.

مادر پرهام از اوتیسم شدید پسرش می‌گوید و از اینکه تاکنون نتوانسته حرف بزند بسیار در رنج و عذاب است و در این باره توضیح می‌دهد که پسرم بسیار وابسطه به خودم است و توانای انجام کارهای شخصی خودش را نیز ندارد.

او همچنین به ضعیف بودن سیستم بدنی پسرش اشاره‌ای می‌کند و می‌گوید پسرم خیلی زود مریض می‌شود و در برابر معاینه پزشکان مقاومت کرده و این موجب شده که نتواند بهتر درمان شود. در فصل زمستان سال گذشته مدتی بود که خیلی کم غذا می‌خورد و به دلیل اینکه نمی‌تواند صحبت کند من نمی‌دانستم چه بیماری دارد خودم تصور می کردم یا دندان درد دارد یا درد معده. با هزار بدبختی و مکافات فهمیدم که سه دندان او مشکل پیدا کرده بعداز هماهنگی های لازم با دانشگاه علوم پزشکی توانسیم او را در بیمارستان جهت کشیدن دندان هایش بستری کنیم چون باید با بی هوشی کامل انجام میشد. هر چند این بی هوش موجب عود شدن اوتیسمش می‌شد.

مادر پرهام می‌گوید به دلیل اوتیسم شدید پسرم متاسفانه حتی مدرسه استثنایی او را قبول نکردند و تاکنون به مدرسه نرفته است.

او اختصاص بیمارستانی جهت درمان بیماران خاص و اوتیسمی را لازمه شهر سنندج دانست و می‌گوید یکی از بزرگترین مشکل خانواده های دارای فرزند اوتیسم درمان بیماری شان است چون آنها به پزشکان اجازه معاینه نمی‌دهند لذا اختصاص یک بیمارستان موجب می‌شود که ما با خیال راحت تر فرزندمان را بستری کنیم بلکه پزشکان بتوانند آن‌ها را درمان کنند.

وی همچنین می‌گوید به دلیل اینکه پسرم گاهی با صدای بلند می‌خندد و دست می‌زند نمی‌توانیم به پارک و یا پیاده روی برویم چون مردم ما را نگاه می‌کنند و این نگاه سنگین باعث شده که اصلا از خانه بیرون نیایم.

مادر پرهام با صدای لرزن تر ادامه می‌دهد ما حتی به مهمانی هم نمی‌رویم، پرهام به دلیل هیکل درشت و قد بلندش گاهی از سر شوق به هوا می‌پرد و فامیل هایمان فرزندانشان را دور خود جمع می‌کنند که به آن‌ها برخورد نکند.

مادر پرهام در سن ۲۱ سالگی در آرامش کاملا زمان بارداری را طی و هیچ گونه قرصی را مصرف نکرده اما تنها دلیل اینکه فرزندش به اوتیسم مبتلا شده را این گونه بیان می‌کند که به مدت ۱۵ روز در استرس شدیدی قرار گرفتم شاید این دلیلی باشد که فرزندم مبتلا به این بیماری شده است.

لازم به ذکر است؛ اگر خانواده ها در سن کم به بیماری فرزندشان اطلاع پیدا کنند تا حد زیادی با گفتار درمانی، مداخلات رفتاری و آموزشی می‌توانند درمان شوند، باید بدانیم که در جای جای کشورمان کودکان و نوجوانان بسیاری هستند که به علت ابتلا به اختلال اوتیسم نیازمند تشخیص، آموزش و درمان هستند.

هنوز والدین بسیاری هستند که به علت ناآگاهی از اوتیسم و درمان های مورد نیاز بی راهه می پویند و لحظات حساس و سرنوشت سازی را از دست می دهند، پس باید والدین نسبت به فرزندی که به دنیا می آورند توجه کامل داشته باشند که اگر دچار بیماری هستند بتوانند در همان نوزادی درمانشان کنند.

فرآیند مددکاری اجتماعی (بخش سوم)

در ادامه بررسی مراحل فرآیند مددکاری اجتماعی به سه مرحله دیگر اشاره ای خواهیم داشت:

مرحله تدوین برنامه کمکی: مهمترین اقدام مددکار اجتماعی بعد از مطالعه و تشخیص تدوین برنامه یا برنامه های کمکی برای حل مشکل یا مشکلات و رفع نیاز یا نیاز ها با مشارکت مراجع است که به این مرحله برنامه ریزی نیز می گویند. در این قسمت لازم است در ابتدا تعریفی از برنامه ریزی ارائه شود.

برنامه‌ریزی، فرایند تفکر در رابطه با فعالیت‌های لازم برای رسیدن به هدف مطلوب است. برنامه‌ریزی اولین و مهم‌ترین فعالیت لازم برای دستیابی به نتایج مطلوب است. بسته به فعالیت‌ها، هر برنامه می‌تواند که بلندمدت، میان‌مدت یا کوتاه‌مدت باشد.

اجرای برنامه های کمکی: پس از تدوین برنامه کمکی اجرای برنامه ها شروع می شود تا زمانیکه برنامه اجرا نشود، وجوه قوت و ضعف و به عبارتی دیگر کارایی آن مشخص نخواهد شد.

  • در این مرحله نیز مثل بقیه مراحل فرایند مددکاری اجتماعی، مشارکت و همکاری مراجع بسیار مهم و ضروری است، چون برنامه ها عمدتاً بر عهده مراجع است.
  • اجرایی بودن و عملی بودن برنامه در این مرحله تاثیر گذار است، در نظر داشتن توانایی ها و امکانات مراجع خانواده و جامعه در تدوین برنامه های کمکی اجرا را آسان تر می کند

ارزیابی برنامه ها: پنجمین مرحله از فرآیند مددکاری اجتماعی، ارزیابی برنامه های در حال اجرا و اجرا شده است. ارزیابی برنامه ها به مددکار و مراجع کمک می کند که بدانند استقلال نسبی مراجع یا اجرای برنامه ها تحقق می یابد یا خیر و اگر اشکالی وجود دارد در کجاست؟ (ارزیابی در تمام روش های مددکاری اجتماعی عبارت است از اینکه اجزای برنامه تا چه حد توانسته است هدف های مورد نظر را برآورده نماید).

گردآورنده:  فاطمه قهرمانی (مددکار اجتماعی مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران)

 

تأثیر ساخت دستبندهای مهره ای بر مهارت های دست ورزی مددجویان

توجه و تمرکز مددجویان در انجام فعالیتهای هنری بسیار حائز اهمیت است . و تلاش پایدار ایشان و انجام فعالیتها بدون حواس پرتی برای توسعه تسلط ایشان بر کار مؤثر است .
بنابراین برای مددجویانی که در کنترل دست ورزی دچار مشکلات احتمالی می باشند هنر های دستی می تواند بسیاری از این مشکلات را برطرف نماید. از جمله مشکلاتی که مربوط به تسلط بر دست می باشد مانند فعالیت هایی که نیاز به دست کاری اشیاء دارند از قبیل : داشتن مشکل در گرفتن و رها کردن ، استفاده از تمام دست برای دست کاری یک شی ء ، بازکردن جعبه ، برش دادن ، نخ کردن مهره ، استفاده از ابزار ها و …
انواع هنر های ساختنی با مواد مختلف مانند ساخت دستبند های چوبی ، پلاستیکی ، فلزی با ابزار های مختلف ساخت می تواند علاوه بر تقویت مهارتهای دست ورزی نیروی خلاقیت آنان را نیز پرورش دهد.
علاوه بر آن استفاده مکرر از دست غالب ، اقدامات کوچکی چون گرفتن , نگه داشتن , فشار دادن یا گرفتن چیزی بین دو انگشت اشاره و شست باعث استقامت و استحکام بیشتر عضلات و تسلط بهتر بر عملکرد دستها می شود .
رشته کردن مهره های رنگی در نخ های رنگی ، علاوه بر اینکه مددجویان را با رنگ ها آشنا می سازد و باعث بهبود دقت و تمرکز در ایشان می شود , تأثیر بسزایی در پرورش خلاقیت و ایجاد عواطف خوش و شادی آور در مددجویان دارد .
بنابر این با استفاده از تشویق و تقویت مثبت و صرف وقت کافی می توان علاوه بر سوق دادن مددجویان به سمت استقلال بیشتر کمک کرد تا در انجام فعالیت ها به اعتماد به نفس و خودباوری بیشتری دست یابند با اینکه ممکن است بسیاری از ایشان در ابتدای کار اظهار ناتوانی کنند و به دلیل عدم توانایی و خستگی سریع دست از کار بکشند .

با تشکر از مقالات خانم دکتر شهره یوسفی و متخصصان کلینک توانبخشی روشا

 

گردآورنده: شیرین ترحمی، مربی آموزشی مؤسسه خیریه توانبخشی معلوولین ذهنی تهران

تاثیر ورزش در زندگی افراد توانیاب (معلول)

اثرات ورزش با توجه به اهمیت حیاتی آن برای معلولین از دیدگاه های مختلف مورد بررسی قرار می گیرد. به طور کلی هدف از ورزش برای معلولین، به حرکت درآوردن و قرار دادن آنان در یک مسیر عادی زندگی و حتی الامکان خودکفا نمودن آنان می باشد. اثرات ورزش برای معلولین را به شرح زیر می توان خلاصه نمود:

۱٫ اثرات فیزیولوژیکی :
الف- تامین قدرت عضلات، جلوگیری از آتروفی عضلات و بالاخره جایگزین نمودن فعالیت های اندام های سالم به جای اندام های معلول
ب- جلوگیری از نارسایی های دستگاه قلب و گردش خون و تنفس معلولین با توجه به مشکلات حرکتی که غالبا با آن مواجه هستند حرکات آنان نسبت به افراد غیر معلول کمتر می باشد و همین کم حرکتی زمینه را برای نارسایی های قلب و گردش خون و تنفس فراهم می سازد.
ج- انجام حرکات پَسیو، اَکتیو، مقاومتی و کمکی در تمام سطوح مفاصل باعث حفظ دامنه حرکتی آن و جلوگیری از خشکی مفاصل می گردد و در نهایت منجر به حفظ شکل عادی بدن فرد دارای معلولیت می شود.

۲٫ اثرات درمانی و کلینیکی ورزش :
اضافه نمودن فعالیت های ورزشی به درمان هایی از قبیل فیزیوتراپی، هیدروتراپی و … بعد از ترک بیمارستان اقدامی به جا و لازم و موثر برای معلولین می باشد. معلولین غالبا به خاطر محدودیت های حرکتی و مسائل دیگر دچار سنگ های کلیوی، مثانه و یبوست و … می شوند و تحقیقات نشان داده است معلولینی که به ورزش می پردازند غالبا کمتر دچار مشکلات یاد شده می شوند. علاوه بر آن، یکی دیگر از مشکلات معلولین چاقی می باشد که نه تنها تحرک آنان را مشکل می سازد بلکه باعث ایجاد نارسایی های قلبی و تنفسی می شود. پرداختن به فعالیت های ورزشی به خصوص فعالیت های هوازی جلوی ازدیاد وزن را گرفته و منجر به تقویت دستگاه قلب و گردش خون و تنفس می شود.

۳٫ اثرات روانی ورزش:
به طور کلی نارسایی های جسمی بر روی ذهن اثر می گذارد و در نهایت نارسایی های روانی را به دنبال دارد. پرداختن به فعالیت های ورزشی نه تنها باعث می شود که فرد کمتر به معلولیت خود توجه نماید بلکه غالبا آن را به فراموشی می سپارد.

۴٫ اثرات اجتماعی ورزش:
در مجموع، افراد معلول، گوشه گیر و منزوی هستند. البته یکی از علل آن را می توان عدم آگاهی خانواده ها و اجتماع نسبت به پدیده معلولیت دانست. ورود به اجتماعی کوچک ورزشی از یک محیط بسته زمینه را برای ورود به اجتماعات بزرگتر فراهم می سازد در واقع برای معلولین ورزش کانالی است جهت اجتماعی شدن و بازگشت به مسیر عادی زندگی.

 

گردآورنده: رضا درینی

با قانون جامع حمایت از حقوق معلولان بیشتر آشنا شوید

‌قانون جامع حمایت از حقوق معلولان

‌ماده ۱ – دولت موظف است زمینه‌های لازم را برای تأمین حقوق معلولان، فراهم
و‌حمایت‌های لازم را از آنها به عمل آورد.
‌تبصره – منظور از معلول در این قانون به افرادی اطلاق می‌گردد که به
تشخیص‌کمیسیون پزشکی سازمان بهزیستی براثر ضایعه جسمی، ذهنی، روانی یا توأم؛
اختلال‌مستمر و قابل توجهی در سلامت و کارآئی عمومی وی ایجاد گردد، به طوری که
موجب‌کاهش استقلال فرد در زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی شود.

‌ماده ۲ – کلیه وزارتخانه‌ها، سازمانها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و نهادهای‌عمومی
و انقلابی موظفند در طراحی، تولید و احداث ساختمانها و اماکن عمومی و معابر‌و
وسایل خدماتی به نحوی عمل نمایند که امکان دسترسی و بهره‌مندی از آنها
برای‌معلولان همچون افراد عادی فراهم گردد.
‌تبصره ۱ – وزارتخانه‌ها، سازمانها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و نهادهای عمومی‌و
انقلابی موظفند جهت دسترسی و بهره‌مندی معلولان، ساختمانها و اماکن عمومی،‌ورزشی و
تفریحی، معابر و وسایل خدماتی موجود را در چارچوب بودجه‌های مصوب‌سالانه خود
مناسب‌سازی نمایند.
‌تبصره ۲ – شهرداریها موظفند از صدور پروانه احداث و یا پایان کار برای آن
تعداد‌از ساختمانها و اماکن عمومی و معابری که استانداردهای تخصصی مربوط به
معلولان را‌رعایت نکرده باشند خودداری نمایند.
‌تبصره ۳ – سازمان بهزیستی کشور مجاز است بر امر مناسب‌سازی ساختمانها و‌اماکن
دولتی و عمومی دستگاههای مذکور در ماده فوق نظارت و گزارشات اقدامات آنها
را‌درخواست نماید.
‌تبصره ۴ – آئین‌نامه اجرایی ماده فوق ظرف سه ماه مشترکاً توسط وزارت مسکن
و‌شهرسازی، سازمان بهزیستی کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه
و‌به‌تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

‌ماده ۳ – سازمان بهزیستی کشور موظف است در چارچوب اعتبارات مصوب در‌قوانین بودجه
سالانه اقدامات ذیل را به عمل آورد:
‌الف – تأمین خدمات توانبخشی، حمایتی، آموزشی و حرفه‌آموزی مورد نیاز‌معلولان با
مشارکت خانواده‌های معلولان و همکاری بخش غیردولتی (‌خصوصی،‌تعاونی، خیریه) و
پرداخت یارانه (‌کمک هزینه) به مراکز غیردولتی و خانواده‌ها.
ب – گسترش مراکز خاص نگهداری، آموزشی و توانبخشی معلولان واجد شرایط(‌معلولان
نیازمند، معلولان بی‌سرپرست، معلولان مجهول‌الهویه، معلولان با
ناهنجاریهای‌رفتاری) با همکاری بخش غیردولتی و پرداخت تسهیلات اعتباری و یارانه
(‌کمک هزینه)‌به آنها.
ج – تامین و تحویل وسایل کمک توانبخشی مورد نیاز افراد معلول.
‌د – گسترش کارگاههای آموزشی، حمایتی و تولیدی معلولان و ارائه خدمات‌توانبخشی
حرفه‌ای به معلولان جهت توانمندسازی آنان.
‌تبصره – کارگاههای آموزشی، حمایتی و تولیدی معلولان موضوع ماده فوق از‌شمول قانون
کار مصوب .۸٫۲۹ ۱۳۶۹ مستثنی خواهد بود.

‌ماده ۴ – معلولان می‌توانند در استفاده از امکانات ورزشی، تفریحی، فرهنگی و‌وسایل
حمل و نقل دولتی (‌مترو، هواپیما، قطار) از تسهیلات نیمه‌بها بهره‌مند گردند.
‌تبصره – وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تربیت بدنی و شهرداریها
موظفند‌کتابخانه، اماکن ورزشی، پارک و اماکن تفریحی خود را به نحوی احداث و تجهیز
نمایند که‌امکان بهره‌مندی معلولان فراهم گردد.

‌ماده ۵ – افراد تحت سرپرستی معلولان با معرفی سازمان بهزیستی کشور تحت‌پوشش بیمه
خدمات درمانی و معلولان تحت پوشش بیمه خدمات درمانی و بیمه مکمل‌درمانی قرار
می‌گیرند.

‌ماده ۶ – یکی از فرزندان اولیائی که خود ناتوان و معلول بوده (‌هر دو یا یکی از
آنها‌معلول باشد) و یا حداقل دو نفر از فرزندان آنها ناتوان و معلول باشد از انجام
خدمت‌وظیفه عمومی معاف می‌گردد.
‌تبصره – همسرانی که زن ناتوان و معلول خود را سرپرستی می‌نمایند مادامی
که‌سرپرستی همسر ناتوان و معلول را برعهده داشته باشند از انجام خدمت وظیفه
عمومی‌معاف می‌گردند.

‌ماده ۷ – دولت موظف است جهت ایجاد فرصت‌های شغلی برای افراد معلول‌تسهیلات ذیل را
فراهم نماید:
‌الف – اختصاص حداقل سه درصد (۳%) از مجوزهای استخدامی (‌رسمی،‌پیمانی، کارگری)
دستگاههای دولتی و عمومی اعم از وزارتخانه‌ها، سازمانها، مؤسسات،‌شرکتها و نهادهای
عمومی و انقلابی و دیگر دستگاههایی که از بودجه عمومی کشور‌استفاده می‌نمایند به
افراد معلول واجد شرایط.
ب – تأمین حق بیمه سهم کارفرما توسط سازمان بهزیستی کشور و پرداخت آن
به‌کارفرمایانی که افراد معلول را به کار می‌گیرند.
ج – پرداخت تسهیلات اعتباری به واحدهای تولیدی، خدماتی، عمرانی و صنفی‌و کارگاههای
تولیدی حمایتی در مقابل اشتغال افراد معلول به میزانی که در قوانین بودجه‌سالانه
مشخص می‌گردد.
‌د – پرداخت تسهیلات اعتباری خود اشتغالی (‌وجوه اداره شده) به افراد معلول
به‌میزانی که در قوانین بودجه سالانه مشخص می‌گردد.
‌هـ – پرداخت تسهیلات اعتباری (‌وجوه اداره شده) جهت احداث واحدهای‌تولیدی و
خدماتی اشتغالزا به شرکتها و مؤسساتی که بیش از شصت درصد (۶۰%) سهام و‌سرمایه آنها
متعلق به افراد معلول است.
‌و – اختصاص حداقل شصت درصد (۶۰%) از پستهای سازمانی تلفنچی (‌اپراتور‌تلفن)
دستگاهها، شرکتهای دولتی و نهادهای عمومی به افراد نابینا و کم بینا و
معلولان‌جسمی، حرکتی.
‌ز – اختصاص حداقل شصت درصد (۶۰%) از پستهای سازمانی متصدی دفتری و‌ماشین‌نویسی
دستگاهها، شرکتها و نهادهای عمومی به معلولین جسمی، حرکتی.
‌تبصره ۱ – کلیه وزارتخانه‌ها، سازمانها، مؤسسات و شرکتهای دولتی و نهادهای‌عمومی
و انقلابی مجازند تا سقف مجوزهای استخدامی سالانه خود، افراد نابینا و ناشنوا‌و
معلولین ضایعات نخاعی واجد شرایط را رأساً به صورت موردی و بدون برگزاری
آزمون‌استخدامی به کار گیرند.
‌تبصره ۲ – سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور موظف است سه درصد (۳%) از‌مجوزهای
استخدامی سالانه وزارتخانه‌ها، سازمانها، مؤسسات دولتی، شرکتها و نهادهای‌عمومی و
انقلابی را کسر و دراختیار سازمان بهزیستی کشور قرار دهد تا نسبت به برگزاری‌آزمون
استخدامی اختصاصی برای معلولین واجد شرایط با همکاری سازمان مدیریت و‌برنامه‌ریزی
کشور اقدام و معلولین واجد شرایط پذیرفته شده را حسب مورد به دستگاه‌مربوطه معرفی
نماید.
‌تبصره ۳ – سازمان بهزیستی کشور مجاز است در قالب اعتبارات مصوب خود،‌صندوق
فرصتهای شغلی معلولان و مددجویان بهزیستی را ایجاد و اساسنامه آن را‌به‌تصویب هیأت
وزیران برساند.
‌تبصره ۴ – سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور موظف است آموزشهای لازم فنی‌و حرفه‌ای
را متناسب با بازار کار برای معلولان به صورت رایگان و تلفیقی تأمین نماید.

‌ماده ۸ – معلولان نیازمند واجد شرایط در سنین مختلف می‌توانند با معرفی
سازمان‌بهزیستی کشور از آموزش رایگان در واحدهای آموزشی تابعه وزارتخانه‌های آموزش
و‌پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دیگر‌دستگاههای
دولتی و نیز دانشگاه آزاد اسلامی، بهره‌مند گردند.
‌تبصره – آئین‌نامه اجرائی این ماده مشترکاً توسط سازمان بهزیستی کشور
و‌وزارتخانه‌های مذکور و دانشگاه آزاد اسلامی ظرف مدت دو ماه پس از ابلاغ این
قانون‌تهیه و به‌تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

‌ماده ۹ – وزارت مسکن و شهرسازی، بانک مسکن و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی‌موظفند
حداقل ده درصد (۱۰%) از واحدهای مسکونی احداثی استیجاری و ارزان قیمت‌خود را به
معلولان نیازمند فاقد مسکن اختصاص داده و با معرفی سازمان بهزیستی کشور‌دراختیار
آنان قرار دهند.
‌تبصره ۱ – سیستم بانکی کشور مکلف است، تسهیلات اعتباری یارانه‌دار مورد
نیاز‌احداث و خرید مسکن معلولان را تأمین و به معلولان یا تعاونی‌های آنها و یا
مؤسسات‌خیریه‌ای که برای معلولان، مسکن احداث می‌نمایند پرداخت کند.
‌تبصره ۲ – سازمان ملی زمین و مسکن موظف است زمین مورد نیاز احداث‌واحدهای مسکونی
افراد معلول فاقد مسکن را به نرخ کارشناسی تهیه و دراختیار افراد‌مذکور و یا
تعاونی‌ها و مؤسسات خیریه‌ای که برای آنان مسکن احداث می‌نمایند قرار‌دهد.
‌تبصره ۳ – معلولان از پرداخت هزینه‌های صدور پروانه ساختمانی، آماده‌سازی‌زمین و
عوارض نوسازی معاف می‌گردند.
‌تبصره ۴ – سازمان بهزیستی کشور موظف است در قالب اعتبارات مصوب خود در‌قوانین
بودجه سالانه و کمکهای یارانه‌ای اشخاص حقیقی و حقوقی نسبت به احداث‌واحدهای
مسکونی برای معلولان و مددجویان اقدام و مالکیت یا بهره‌برداری آنها را‌مطابق
آئین‌نامه‌ای که سازمان بهزیستی کشور با همکاری وزارت مسکن و شهرسازی و‌سازمان
مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تهیه و به‌تصویب هیأت وزیران می‌رسد به معلولان
و‌مددجویان واجد شرایط واگذار نماید.

‌ماده ۱۰ – میزان کمک هزینه (‌یارانه) پرداختی سازمان بهزیستی کشور به
مراکز‌غیردولتی (‌روزانه و شبانه‌روزی) بابت نگهداری، خدمات توانبخشی و آموزشی
و‌حرفه‌آموزی معلولان همه ساله با درنظر گرفتن نرخ تمام شده خدمات و تورم
سالانه‌مشترکاً توسط سازمان بهزیستی کشور و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و
وزارت‌بازرگانی تهیه و قبل از خرداد ماه هر سال به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

‌ماده ۱۱ – مرکز آمار ایران مکلف است در سرشماری‌های عمومی جمعیت کشور‌به نحوی
برنامه‌ریزی نماید که جمعیت افراد معلول به تفکیک نوع معلولیت آنها مشخص‌گردد.

‌ماده ۱۲ – سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است حداقل دو‌ساعت از
برنامه‌های خود را در هر هفته در زمان مناسب به برنامه‌های سازمان بهزیستی‌کشور و
آشنائی مردم با توانمندیهای معلولین اختصاص دهد.

‌ماده ۱۳ – سازمان بهزیستی کشور موظف است با ایجاد ساز و کار مناسب، نسبت‌به
قیمومت افراد معلول اقدام نماید، دادگاهها موظفند در نصب یا عزل قیم افراد
معلول‌صرفاً از طریق سازمان مذکور عمل و مبادرت به صدور حکم نمایند.
‌تبصره ۱ – سازمان بهزیستی کشور موظف است جهت دفاع از حقوق افراد معلول،‌در محاکم
قضائی وکیل تعیین نموده و به دادگاه مربوطه معرفی کند.
‌تبصره ۲ – سازمان بهزیستی کشور مجاز است در موارد ضروری جهت جلوگیری از‌تضییع
حقوق معلولان بی‌سرپرست به نمایندگی از آنها در دادگاهها طرح دعوا و‌دادخواهی
نماید.
‌تبصره ۳ – آئین‌نامه اجرائی این ماده ظرف مدت سه ماه مشترکاً توسط سازمان‌بهزیستی
کشور و وزارت دادگستری تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

‌ماده ۱۴ – مؤدیان مالیاتی می‌توانند ازطریق سازمان بهزیستی کشور و با نظارت
آن‌جهت احداث مراکز توانبخشی، درمانی و حرفه‌آموزی و مسکن مورد نیاز افراد
معلول‌اقدام نمایند. گواهی هزینه مؤدیان مالیاتی در موارد فوق که به تأیید سازمان
بهزیستی کشور‌رسیده باشد به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی آنان تلقی می‌گردد.
‌تبصره – آئین‌نامه اجرایی این ماده مشترکاً توسط سازمان بهزیستی کشور و وزارت‌امور
اقتصادی و دارائی ظرف مدت سه ماه پس از ابلاغ قانونی تهیه و به تصویب‌هیأت‌وزیران
خواهد رسید.

‌ماده ۱۵ – رؤسای سازمانهای بهزیستی استانها مجازند در جلسات شورای‌برنامه‌ریزی و
توسعه استان و گروههای کاری آن به عنوان عضو شرکت نمایند.
‌تبصره – به منظور کمک به اشتغال معلولان و مددجویان، رئیس سازمان بهزیستی‌کشور
مجاز است در جلسات شورای عالی اشتغال شرکت نماید.

‌ماده ۱۶ – اعتبار مورد نیاز اجرای این قانون از محل منابع زیر تأمین می‌گردد:
۱ – از محل اعتباراتی که دستگاهها و نهادها حسب وظایف قانونی در قوانین‌بودجه
سالانه منظور می‌نمایند.
۲ – از محل اعتبارات هزینه‌ای و تملک سرمایه‌ای سازمان بهزیستی کشور که تاکنون‌از
محل اعتبارات مذکور خدمات لازم را به معلولان ارائه می‌داده است.
۳ – از محل وجوه واصله از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها در کشور.
۴ – از محل صرفه‌جوئی در هزینه‌های دستگاهها، شرکتهای دولتی و نهادهای‌عمومی که
میزان سالانه آن برای هر یک از دستگاهها و شرکتها و نهادها را هیأت وزیران‌مشخص
می‌نماید.
‌تبصره ۱ – آئین‌نامه اجرائی این ماده توسط سازمان بهزیستی کشور و سازمان‌مدیریت و
برنامه‌ریزی کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
‌تبصره ۲ – آن تعداد و یا بخشی از مواد این قانون که نیاز به اعتبار جدید داشته
باشد‌مادامی که اعتبار لازم از محل منابع مذکور در این ماده تأمین نگردد، اجرا
نخواهد شد.

‌قانون فوق مشتمل بر شانزده ماده و بیست و چهار تبصره در جلسه علنی روز‌چهارشنبه
مورخ شانزدهم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و سه مجلس شورای‌اسلامی تصویب و
نظر شورای نگهبان در مهلت مقرر موضوع اصل نود و چهارم (۹۴)‌قانون اساسی جمهوری
اسلامی ایران واصل نگردید.

پیشگیری از بروز اختلالات ذهنی نوزادی تنها با چند قطره خون

کم توانی ذهنی یکی از مشکلات مهم کودکــان در جوامـع مختلـف است و مراقبـت از ایـن گـروه کودکان، علاوه بر مشکلات مالی، افراد خانواده را از نظر عاطفی و روانی نیز در تنگنا قرار می‌دهد. بدون شک مهمترین راه حل این دشواری‌ها، پیشگیری از وقوع کم توانی عقلی است که در موارد فراوانی با غربالگری میسر است.

به گزارش یاران مهربانی به نقل از ایسنا،  دکتر فرزانه فربخش رئیس گروه بیماریهای غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به مناسبت روز جهانی کم‌توانی ذهنی، با تاکید بر اهمیت انجام آزمایش غربالگری در حین بارداری و پس از تولد گفت: مراقبان سلامت مراکز خدمات جامع سلامت برای شناسایی نوزادانی که ممکن است با مشکلات و اختلالات متابولیک به دنیا آیند، تنها با گرفتن چند قطره خون و انجام آزمایش غربالگری بیماری‌های متابولیک مادرزادی، نوزاد را در مقابل خطر بروز بسیاری از بیماری های ذهنی و جسمی محافظت می‌کنند.

وی با بیان اینکه آزمایش غربالگری، برای تشخیص نوزادان مبتلا به اختلالات متابولیک بسیار مفید است، گفت: بسیاری از این بیماری‌ها، در صورت تشخیص زود هنگام، قابل کنترل و درمان بوده و می‌توان از بروز علایم شدید و خطرناک این بیماری ها جلوگیری کرد.

وی یادآور شد: در صورت تاخیر در تشخیص و درمان، این بیماری‌ها می‌توانند مشکلات ذهنی و جسمی همچون عدم توانایی حرکتی، کم توانی ذهنی، سوء تغذیه و عدم توانایی در تکلم را به دنبال داشته باشند.

رئیس گروه بیماری های غیرواگیر معاونت امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: کم کاری مادرزادی تیروئید عوارض جبران ناپذیری بر رشد و تکامل مغز و اعصاب مرکزی، رشد طولی و قد نوزاد بر جای می گذارد.

فربخش با بیان اینکه بیماری فنیل کتونوری در بدو تولد هیچ‌گونه نشانه آشکاری ندارد، توضیح داد: نوزاد در دو تا سه ماه اول زندگی، ظاهر کاملا سالمی دارد، ولی به تدریج علائم بیماری نمایان شده و با گذشت زمان کودک دچار عقب ماندگی ذهنی می شود.

وی  در پایان درباره عوارض این بیماری گفت: در این صورت کودک اغلب ناآرام و پر جنب و جوش شده و تعادل عصبی خوبی ندارد، قدرت تکلم او ضعیف و راه رفتنش دچار مشکل شده و عقب ماندگی ذهنی در این بیماری شدید است. همچنین کودک مبتلا، بیش فعالی همراه با حرکات بی هدف پیدا می کند.

علل بروز ۱۲ تا ۶۵ درصد از کم توانی‌های ذهنی ناشناخته است

مچنین دکتر فرزاد اشرافی – متخصص مغز و اعصاب اظهار کرد: عقب مـانده ذهنـی بـه فردی گفته می شود کــه فعالیتهـای ذهنـی او در حـد قـابل ملاحظـه ای کاهش یافته، ضریب هوشی کمتر از ۷۰ داشته باشــد، در قدرت تطبیق وی بـا محیـط زنـدگـی اختـلال چشـمگیری وجود داشته باشد و در یـادگـیری و توانـایی انجـام مســئولیتهای شخصی واجتماعی با اشکال مواجه باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با بیان اینکه معمولا مجموعه ایـن مشـکلات در طـی دوران رشــد و نمــو عصبـی بروز می کند، درباره دسته بندی انواع کم توانی های ذهنی گفت: بیمـاران دارای بــهره هوشی ۶۹-۵۰ را جــزء مـوارد خفیـف (آموزش پذیر) ، ۴۹-۳۵ را متوسـط (تربیت پذیر)، ۲۰-۳۴ را شدیـد و کمـتر از ۲۰ را عمیـق یـــا پیشــرفته طبقه بندی می‌کنند.

وی با بیان اینکه در اکـثر بررسـی‌ها، تسـت ضریـب هوشـی(IQ test) بـرای تــایید کم توانی و میزان شـدت آن بـه کار مـی‌رود، توضیح داد: عواملی که ممکن است باعث عقب ماندگی عقلی شوند به سه گروه قبل از تولـد، حیـن تولد و پس از تولـــد تقسیم می‌شوند.

این متخصص مغز و اعصاب درباره سندروم داون گفت: شایعترین ناهنجـاری کروموزومـی کـه بـا کم توانی ذهنی همراه است، تریزومی( ۲۱ ســندرم داون) اسـت که احتمــال تکـرار آن در حاملگی‌های بعـدی  یک تا دو درصد است و به نظر می‌رسد با سن مادر ارتباط داشتـــه باشد. بروز ایـن سندرم در مادران سنیـــــن کمتر از ۲۰ســال و بـالاتر از ۳۵ سـال بیشتر از سایر افراد است.

اشرافی درباره انواع علل کم توانی‌های قبل از تولد توضیح داد: اختلالات متابولیکی مادر از قبیل دیـابت، کم کاری تیرویید، عوامل دارویی و تابش اشعـــه بخصــوص در هفتـه های پنج تا هجدهم حاملگـــــی و اختــلالات متــابولیکی ارثی مــانند فنیل کتونوری، مصرف الکل و مواد مخدر از علل دیگر ایجاد عقب‌ماندگی‌های قبل از زایمانی هستند.

۱۰ تا ۲۰ درصد کم توانی‌های ذهنی بر اثر عوامل حین تولد است

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی درباره عوامل کم توانی ذهنـی در حین تولد گفت: این عوامل شامل خفگـی زایمانی، نارس بودن جنین، خونریزی و زایمان‌های ســخت، عوامل دارویی و تاخیر رشد داخل رحمی شده و باعث ایجاد حـدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از موارد عقب ماندگی ذهنی می‌شوند.

وی درباره عوامل ایجاد کم توانی ذهنی پس از تولد بیان کرد: این عوامل شــامل ناهنجاری و نقص ساختمانی مغــز، بسته شـدن زودرس شـکاف بیـــن اســتخوان های جمجمــه، نقـص متابولیکــــــــی مــادرزادی، اختـلال اسـیدهای آمینـه مـانند فنیل کتـونوری، اختلال اسـیدهای ارگانیـــک، کم کاری تیرویید، افت قند خون، عفونت هــای باکتریایـــــی و ویروســــــی، حوادث، ضربه ها و مسمومیتها به خصـوص در سنیــــن زیر پنج سال و اختلال در امر مراقبت از کودک، محرومیت هـای محیطـی، اجتماعی و عاطفی و  سوء‌تغذیه می‌شود.

اشرافی یادآور شد: علیرغــم توسعـــــه اقدامــات تشخیصـی در بررسی های مختلــــف، برای ۱۲ تا ۶۵ درصد مـوارد عقب ماندگــی ذهنــی علــــت مشخصــــی یافـــت نشـده و بــــــه عنــوان نامشخــــص (Idiopathic ) طبقه بندی می شوند.

این متخصص یادآور شد: از جمله بیماری‌های همراه با کم توانی‌های ذهنی که در شایع ترین حالت در موارد شدید و بسیار شدید عقب ماندگی ذهنی دیده می‌شود، ناتوانی‌های حسی، حرکتی و صرع است.

اشرافی با بیان اینکه فقط یک سوم این افراد تحرک دارند و یک چهارم به دیگران وابسته هستند، گفت: مشکلات شنوایی و بینایی مانع دیگری برای توانایی شناختی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی «اسپاستیسیتی»، «اتاکسی» و «آتتوز» را از دیگر  ناتوانی‌های حرکتی شایع این افراد عنوان کرد.

بنابر اعلام روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بروز عوارض بیماری در هر کودک منجر به ایجاد پیامدهای جبران ناپذیر و متعدد خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و درمانی خواهد شد که با افزایش آگاهی جوامع نسبت به کم توانی و شناسایی برخی از عوامل بروز آن، می توان از بروز بسیاری از موارد جدید جلوگیری کرد.

مراکز نگهداری معلولان و سالمندان باید پروتکل‌های بهداشتی را رعایت کنند/ تکذیب اخراج معلولان ذهنی و حرکتی

معاون امور توان‌بخشی سازمان بهزیستی کشور گفت:مراکز نگهداری سالمندان و معلولین ذهنی و حرکتی که غالباً با بیماری‌های زمینه‌ای هم دست‌به‌گریبان هستند،باید به‌دقت رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و مقابله‌ای را در اولویت قرار دهند.

محمد نفریه در گفتگو با خبرنگار حوزه رفاه گروه اجتماعی خبرگزاری آنا با رد موضوع اخراج معلولان ذهنی و حرکتی و سالمندان از مراکز نگهداری سازمان بهزیستی گفت: ما برای پذیرش مدد جویان پروتکل‌های بهداشتی داریم  و در ابتدای شیوع کرونا به بسیاری از خانواده‌ها پیشنهاد دادیم تا مددجویانشان را به مرخصی نبرند و درصورتی‌که قصد دارند این عزیزان را به مرخصی ببرند تا پایان شرایط شیوع کرونا و بازگشت شرایط به حالت عادی آن‌ها را در کنار خود نگهداری کنند چراکه بازگشت این افراد می‌توانست موجب انتقال کرونا به مراکز نگهداری شود.

وی با اشاره به اینکه مراکز سازمان بهزیستی جزء مراکز با ریسک بالا ازنظر احتمال شیوع کرونا و تبعات انتشار این بیماری هستند افزود: پیشگیری از شیوع این بیماری منحوس در بین سالمندان و معلولان ذهنی و حرکتی که در مراکز نگهداری می‌شوند با توجه به شرایط این افراد و آسیب‌پذیر بودن آن‌ها، کار بسیار دشواری است و نبایستی با پذیرش یک نفر این خطر را برای بقیه ایجاد کرد.

معاون امور توانبخشی سازمان بهزیستی کشور توضیح داد: برخی مددجویان به مرخصی رفتند و تا مدتی پذیرش آن‌ها انجام نمی‌شد اما در پروتکلی که ابلاغ‌شده اعلام شده است که اگر مرکز نگهداری، خودش محلی برای قرنطینه افراد بازگشته از مرخصی دارد، آن‌ها را پذیرفته و پس از ۱۴ روز نگهداری در قرنطینه و اطمینان از عدم ابتلای آن‌ها به کرونا، این افراد به محیط اصلی مرکز نگهداری منتقل شوند.

وی تأکید کرد: به‌این‌ترتیب بعضی از افراد مشکوک تشخیص داده می‌شوند و دوره نقاهت را نگذرانده‌اند و در این موارد خانواده باید این افراد را تا ۱۴ روز نگهداری کند و سپس درصورتی‌که منفی شدن PCR  و تست و آزمایش‌های مربوطه در مرکز نگهداری هم به مدت ۱۴ روز قرنطینه می‌شود و درنهایت به محل اصلی نگهداری منتقل می‌شود.

نفریه یادآور شد: اگر موردی از عدم پذیرش گزارش‌شده تنها در این موارد بوده است که مطرح شد و خانواده‌هایی بوده‌اند که مدت یکی دو ماه افراد را برده و حالا در بازگرداندن مددجویان باید دستورالعمل را رعایت کنند که شاید برای برخی از آن‌ها دشواری ایجادشده باشد.

وی تأکید کرد: البته از ابتدای شیوع موارد اورژانسی و مواردی که دادستان‌های محترم دستور می‌دادند را پذیرش می‌کردیم و در حال حاضر هم با توجه به شرایط شیوع کرونا در کشور لازم است دستورالعمل‌ها به‌دقت بررسی و انجام شود تا خدای‌نکرده شرایط انتقال بیماری از بیرون مراکز به داخل آن‌ها ایجاد نشود و اینکه توقع داشته باشیم خانواده‌ها هر زمان که خواستند مددجو را به بیرون برده و در زمانی دیگر بخواهند بدون رعایت دستورالعمل به مرکز برگردانند ریسک ابتلای دیگر مددجویان و کادر مراکز را افزایش می‌دهد و برآوردن این خواسته بدون طی روند مربوطه امکان‌پذیر نیست.

معاون سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر اینکه کرونا پیچیدگی‌های خودش را در تشخیص دارد گفت: ما موردی را در یکی از مراکز داشته‌ایم که مددجویی از مرخصی بازگشته و تست PCR وی منفی شده اما سه روز بعد علائم مثبت کرونا بروز داده و به بیمارستان منتقل‌شده و در این مورد ۱۹ نفر دیگر از این مرکز مبتلا به کرونا شده‌اند پس می‌بینیم ریسک بسیار بالایی در مورد بازگشت مددجویان به مراکز نگهداری وجود دارد.

وی افزود: پیشگیری در مقابله با همه‌گیری ارجح به درمان است و در مورد کرونا مراکز نگهداری در مورد سالمندان و معلولین ذهنی و حرکتی که غالباً با بیماری‌های زمینه‌ای هم دست‌به‌گریبان هستند باید به‌دقت رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و مقابله‌ای را در اولویت قرار دهند.

نحوه برخورد صحیح با معلولین ذهنی

  • پیشنهاد کمک خود را مؤدبانه و صبورانه به مددجویان مطرح کرده و تا زمان پذیرش آن صبر کنیم. در مورد شیوه کمک حتماً به توضیحات فرد گوش کرده و یا در صورت نیاز از او سؤال نمائیم.
  • هنگامی که قصد برگزاری یک قرار ملاقات با آنها را داریم حتی الامکان در آن ملاقات حاضر شویم و اگر در این زمینه مانعی وجود داشت که قابل رفع نیست، پیش از نیامدن حتماً به آنها اطلاع دهیم. وعده ای ندهیم که به آن عمل نکنیم، برخی از آنها عملکرد و سخنان را به سادگی فراموش نمی کنند و این می تواند باعث دلمشغولی آنها شود.
  • نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که به مددجویان احترام گذاشته و برخوردی محترمانه با آنها داشته باشیم؛ زیرا آنها رفتار شما را درک می کنند.
  • در هنگام برخورد با افراد کم توان، به توانمندی های آنها نیز بیشتر توجه کنیم تا سبب بالا رفتن عزت نفس در آنها شویم.
  • افراد دارای معلولیت، در برخی موارد به دلیل عوارض ناشی از معلولیتشان ( استفاده از داروها، عوارض جانبی داروها و …) به نوعی خواب آلودگی، اختلال در قدرت تفکر و تکلم و … مواجه می شوند که ضروری است شرایط آنها را درک کرده و برخورد مناسبی با آنها داشته باشیم.
  • در نظر داشته باشیم که فرد دارای معلولیت ممکن است برای انجام کار و یا بیان مسأله ای نیاز به زمان بیشتری نسبت به افراد غیرمعلول داشته باشد؛ لذا هنگامی که مددجو به سؤالات مطرح شده پاسخ می دهد، تمرکز و توجه لازم را به سخنان او داشته باشیم. به او فرصت دهیم تا آنچه را در ذهن دارد، بیان کند یا نشان دهد.
  • دست دادن همیشه راه آغاز یک مکالمه نیست، از تماس جسمی با معلولین حتی الامکان پرهیز کنید؛ چراکه اخیارات برقراری تماس جسمی را بدون اینکه متوجه باشیم به آنها می دهیم و در صورت دعوت آنها به اجتناب از این رفتار، از دستورات شما تبعیت نخواهند کرد. بدون دست دادن و با نشان دادن چهره ای خندان و شاداب نیز می توان در برقراری ارتباط سازنده و دوستانه موفق بود.
  • هرگز تظاهر نکنیم که آنچه مددجو می گوید را درک کرده ایم، بلکه از او بخواهیم حرف خود را تکرار کند و اگر مجدداً متوجه نشدیم، او را مجبور نکنیم که سریعتر بیان کند. بهتر است در این شرایط از مربیان کمک بگیریم.
  • در صحبت با افرادی که اختلال تکلّم دارند، توجه داشته و صبور باشیم و برای تکمیل کلام و تفکر فرد، به او فرصت کافی دهیم. سعی در پایان دادن به صحبت های او نداشته باشیم و مجبورش نکنیم سریعتر حرف بزند. چنانچه متوجه نشدیم، از او بخواهیم کلام خود را تکرار کند و آنچه شنیده ایم را برایش بیان کنیم تا دریابد که گفته وی را به درستی درک کرده ایم یا نه؟
  • ساده ارتباط برقرار کنیم و عبارات و سؤالات خود را به روشنی و با زبانی ساده و روان بیان کنیم.
  • ویلچر مددجویان را تا زمانی که خود او از شما نخواسته، حرکت ندهیم یا نگه نداریم ، چراکه صندلی چرخ دار، بخشی از فضای شخصی صاحب آن محسوب می شود.
  • تمامی خواسته های آنها را براورده نکنیم و یک ارتباط قانونمند با مددجویان داشته باشیم تا از رفتار و توجه بیش از حد ما سوء استفاده نکنند. محبت و توجه بیش از حد (به ویژه جنس مخالف) باعث ایجاد وابستگی می شود و در صورتی که بخواهیم از آنها فاصله بگیریم از نظر عاطفی آسیب می بینند.
  • معلولیت ذهنی ناقض نیاز جنسی نیست، چراکه اکثر این افراد از نظر تمایلات جنسی مانند همسالان سالم خود هستند. توصیه می شود از رفتارهای خارج عرف خودداری کنیم زیرا می تواند باعث اختلال در نظم روانی و رفتاری فرد شود.

زینب جعفری

مسئول واحد روانشناسی

مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران

 

 

 

ما به دنبال این هستیم که زمینه بازتوانی مددجویان را فراهم کنیم

داریوش بیات نژاد مدیرکل بهزیستی استان تهران ، در اختتامیه هشتمین دوره  جشنواره مسابقات ورزشی مراکز توانبخشی بیماران اعصاب و روان سراسر کشور گفت: متاسفانه مردم درخصوص ایجاد مراکز اعصاب و روان در سطح شهر مقاومت می‌کنند و حتی حاضر نیستند تابلویی از این مراکز در نزدیکی محل سکونتشان نصب شود.

وی تصریح کرد: مردم کمک خوبی را در بخش حمایت از کودکان بی‌سرپرست، بدسرپرست و زنان بی‌سرپرست و بدسرپرست دارند اما آنها در بحث کمک به مراکز نگهداری بیماران روانی گارد می‌گیرند و انتظار داریم که این فرهنگ نیز در جامعه تغییر کند.

بیات‌نژاد گفت: سازمان بهزیستی مراکزی را تحت عنوان مراکز نگهداری معتادان متجاهر و همچنین مراکز نگهداری بیماران اعصاب و روان دارد که در هر کدام از این مراکز خدماتی به افراد ارائه می‌شود.

وی افزود: در ۱۵ سال گذشته نگاه مراقبتی صرف رخت برانداخته و در واقع هم اکنون برنامه‌های متنوع آموزشی در حوزه فرهنگی، ورزشی و … راه‌اندازی شده است.

مدیر کل بهزیستی استان تهران گفت: ما به دنبال این هستیم که زمینه بازتوانی مددجویان را فراهم کنیم و بر همین اساس توجه به مقوله ورزشی در مراکز اعصاب و روان مورد توجه مسئولان بهزیستی قرار گرفته است.

بیات‌نژاد در ادامه با اشاره به برگزاری جشنواره مسابقات ورزشی مراکز توانبخشی بیماران اعصاب و روان سراسر کشور بیان کرد: این اقدام خوبی بود که در سال‌های گذشته از سوی موسسه سرای احسان انجام گرفت و در ادامه نیز سازمان بهزیستی در برگزاری آن مشارکت کرده است.

وی افزود: در این دوره از جشنواره ۱۲ مرکز از استان تهران که ۳۰۰ نفر از بیماران اعصاب و روان را دارند شرکت کردند ضمن اینکه تلاش می‌شود در آینده سهم حضور بیماران اعصاب و روان استان تهران در این جشنواره افزایش یابد.

مدیر کل بهزیستی استان تهران در ادامه با تاکید بر اینکه هم اکنون نیز علیرغم شرایط اقتصادی کشور، خیرین و نیکوکاران کمک‌هایی را به مراکز نگهداری انجام می‌دهند گفت: این در حالیست که سازمان بهزیستی تلاش می‌کند به تعهدات خود در بحث پرداخت یارانه به مراکز عمل کند به طوریکه علیرغم تمام شرایط یارانه مراکز حتی یک روز نیز به تاخیر نیفتاده است.