فرآیند مددکاری اجتماعی (بخش دوم): تشخیص

مرحله تشخیص دومین مرحله پس از جمع آوری اطلاعات در مددکاری اجتماعی می باشد. تشخیص در مددکاری اجتماعی یعنی اینکه مشکل یا مشکلات، نیاز و یا نیازهای مراجع بر اساس اطلاعات جمع آوری شده مشخص شود. بررسی مشکل از طریق اندیشه برای تعیین اهمیت، ماهیت و سازمان مشکل و تعیین ارتباط متقابل میان ابعاد گوناگون مشکل و ارتباط آن با حل و رفع مشکل شامل سه بخش است:

  • تشخیص پویایی: شناخت و درک مشکل جاری مددجو به آن گونه که او آن را تجربه می کند و عوامل مؤثر در بوجود آمدن و عوامل تقویت کننده روانی، جسمانی یا اجتماعی و اثرات آن بر روی آسایش مددجو، موقعیت او و خدمات متشکل و منابع مختلف است.
  • تشخیص بالینی: پوششی در جهت رده بندی ماهیت بیماری فرد است. وقتی مشخص شود، ساخت شخصیتی یا افعال و کارهای او خالق یا تأثیر شدیدی بر مشکل و یا حل آن دارد، ماهیت عدم تطابق یا کارکرد شخصیتی مطرح است که نیاز به تشخیص بالینی دارد (ماهیت بیماری، صفاتی که منجر به بیماری شده، نیازها و شیوه های رفتاری که منجر به نارسایی کارکرد اجتماعی او شده و تأثیر این اختلال بر روابط اجتماعی و متقابل او با دیگران و حتی مددکار
  • سبب شناسی (علت و معلول): این تشخیص عموماً کمتر با علل نزدیک و فوری مشکل مرتبط است و اکثر پیوند به آغاز و شرح احوال مشکل و یا مشکلات درون ساخت شخصیتی فرد مرتبط است. تاریخچه تجارب ناموفق و ناسازگار مددجو بویژه راه حل هایی مثل کناره گیری، عقب نشینی، تجاوز یا کشمکش کورکورانه یا سازش و مصالحه به گسترش مشکلات عاطفی و رفتار او بستگی دارد که برای رفع مشکل وی نیاز به درک علل رنجش ها و میزان توانایی مددجو در مبارزه با آنهاست ( بررسی تاریخچه تجارب ناموفق و ناسازگار، راه حل هایی که برای رفع ناملایمات بکار برده مثل کناره گیری، عقب نشینی، تجاوز و کشمکش کورکورانه، سازش و مصالح انحراف یا نوعی جایگزینی سازنده)

سه نکته حائز اهمیت در تشخیص مشکل:

  • ماهیت مشکل و واقعیت هایی که باید بر آنها نفوذ کرد.
  • ماهیت فردی که دچار مشکل شده
  • مقاصدی که جستجو می کنیم و وسایلی که در اختیار داریم

 

گردآورنده: فاطمه قهرمانی (مددکار اجتماعی مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران)

بازدید فرماندار شمیرانات از مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران + گزارش تصویری

به گزارش روابط عمومی مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران، صبح روز گذشته (یکشنبه)، سید مهدی ساداتی، فرماندار شهرستان شمیرانات، از مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران بازدید کرد.

این مقام مسئول در حاشیه بازدید خود، ضمن قدردانی از حمایت خیران و همچنین پرسنل خدوم این مرکز گفت: بی‌شک خدمت به افراد کم‌توان ذهنی و جسمی اجری کثیر در درگاه الهی دارد و نیات پاک نیک‌اندیشانی که با حمایت مالی و صرف زمان برای این عزیزان قدم برمی‌دارند خیر دنیا و آخرت آنان می‌شود.

وی با تقدیر از کادر بهداشت مؤسسه، عدم ابتلای مددجویان این مؤسسه به کرونا تا به امروز را دستاوردی بزرگ دانست و از زحمات پزشکان، پرستاران و متخصصان این مؤسسه، قدردانی کرد.

محسن تنها، مدیریت مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران نیز ضمن خیرمقدم به بیان گزارشی از وضعیت فعلی مؤسسه و خدمات گسترده ارائه شده به معلولین در این مرکز و همچنین مشکلات جاری پرداخت.

فرماندار شهرستان شمیرانات پس از استماع سخنان مدیرعامل مؤسسه، بر لزوم ایمن‌سازی ساختمان تاکید نمود و تصریح کرد: مسئولان شهرداری و آتش‌نشانی باید از این ساختمان بازدید و هر چه سریع‌تر مشکلات ایمنی را احصا کنند تا ایمن‌سازی استاندارد انجام و ساختمان تجهیز شود.

ساداتی یادآور شد: پیشگیری در این موارد اولویت ما است چرا که علاوه بر اینکه اگر حادثه‌ای رخ دهد نمی‌توانیم پاسخگو باشیم، وجدان‌مان نیز آسوده نخواهد بود؛ افرادی که در این مراکز بستری هستند جز خدا پناهی ندارند و خدمت به آنان توفیقی است که نصیب ما شده و باید صادقانه و خالصانه برای‌شان کار کنیم.

وی با اعلام اینکه آمار کمک‌های مومنانه در شمیرانات به ۲۰ میلیارد تومان و توزیع ۳۵ هزار بسته معیشتی می‌رسد، خاطرنشان کرد: این مرکز باید در لیست کمک‌رسانی قرار بگیرد و در این زمینه با اولویت و نگاه ویژه‌ای به آن توجه شود.

در این بازدید، منصور سالکی (معاون سیاسی و اجتماعی فرمانداری شمیرانات)، سیروس قدرتی (معاون فنی و عمران فرمانداری شمیرانات)، حمید سلیمی (مدیر حوزه ریاست فرمانداری شمیرانات)، مینا رجایی (مدیر بهزیستی شمیرانات)، رضا دانش آذر (معاون توانبخشی بهزیستی شمیرانات) و زینب پناهی (کارشناس ناظر مراکز نگهداری از معلولین بهزیستی شمیرانات) فرماندار را همراهی می کردند.

لازم به ذکر است که مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران، واقع در خیابان شریعتی بالاتر از پل صدر، با پشتوانه کمک های مردمی و بدون بودجه دولتی، به صورت شبانه روزی از صد معلول ذهنی و جسمی پسر بالای چهارده سال مراقبت می کند.

 

معلولیت و انواع آن

قصد داریم تا در این یادداشت کوتاه شما را با تعریف معلولیت، انواع معلولیت و عوامل دخیل در ایجاد آنها، به صورت مختصر آشنا کنیم.

معلولیت: بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی (۱۹۸۱) معلولیت عبارت است از ایجاد اختلال در رابطه بین فرد و محیط.

به عبارت دیگر معلولیت مجموعه ای از عوامل، جسمی، ذهنی، اجتماعی و یا ترکیبی از آنها است که به نحوی در زندگی شخص اثر سوء بر جای گذاشته و مانع زندگی وی به صورت طبیعی می گردد. چنین فردی اصطلاحاً معلول نامیده می شود و غالباً به دلیل عدم امکان زندگی مستقل، از نظر شخصی و اجتماعی نیازمند توانبخشی است.

سلامت از دید سازمان بهداشت جهانی: سلامت عبارت است از سازگاری همه جانبه فرد دارای هر ویژگی با خصوصیات فیزیکی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی و اعتقادی محیطی که در آن زندگی می کند.

علت معلولیت می تواند مادرزادی(ارثی)، جنگ و انقلاب و حوادث و بیماری ها باشد.

توانبخشی: توانبخشی عبارت است از مجموعه تدابیر و اقدامات پیگیر و هماهنگ از خدمات پزشکی، پیراپزشکی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به صورت حرفه ای که به قصد درمان و بهبود و همچنین ارتقاء سطح کارایی آنان تا بالاترین حد ممکن به منظور دستیابی معلول به یک زندگی مستقل در جامعه عرضه می گردد.

وراثت، محیط و اراده را می توان از عوامل تأثیرگذار بر تعلیم و تربیت برشمرد.

انواع معلولیت

  • معلولیت جسمی: شامل معلولیت قطع عضو (فوقانی، تحتانی، هردو یا بخشی از آنها) و اختلالات سیستم عصبی و ضایعات نخاعی ( فلج یک عضو یا یک طرف بدن، فلج دست ها و پاها و فلج مغزی) می باشد.
  • معلولیت حسی: شامل نابینایی (نابینایی مطلق ، نابینایی، نیمه بینا و دیربینا) و ناشنوایی ( ناشنوایی مطلق، ناشنوا، نیمه شنوا و سخت شنوا) می باشد.
  • معلولیت ذهنی: شامل آموزش پذیر(با سطح هوشی بالاتر)، تربیت پذیر (با سطح هوشی کمتر) و پناهگاهی یا ایزوله ( با سطح هوشی بسیار کم) می باشد.
  • معلولیت روانی: در دو دسته ناسازگاری (اختلالات هیجانی و روانی) و مبتلایان به بیماری های روانی مزمن قابل تقسیم بندی است.
  • معلولیت اجتماعی: این نوع معلولیت را می توان شامل کودکان آسیب دیده (بی سرپرست، خیابانی و بزهکار) و محکومین دراز مدت زندان ها (معتادین، متکدیان و زنان روسپی) دانست که البته با بحث آسیب دیدگی اجتماعی متفاوت است.
  • معلولیت مربوط به ارگان های داخلی: شامل نقص در سیستم قلبی و عروقی، کلیوی، تنفسی و همچنین بیماری هایی مانند صرع، دیابت، هموفیلی و تالاسمی می باشد.

لازم به توضیح است که علل این معلولیت ها می تواند به عوامل قبل از تولد، هنگام تولد و بعد از تولد مرتبط باشد.

 

گردآورنده:  فاطمه قهرمانی – کارشناس علوم اجتماعی و مسئول مددکاری مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران

سفر مددجویان به مشهد مقدس به همت آستان قدس رضوی + گزارش تصویری

به گزارش یاران مهربانی تعداد ۳۵ نفر از مددجویان مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران به همراه ۱۲ نفر از پرسنل مؤسسه، به همت آستان قدس رضوی منطقه ۳ شهر تهران، میهمان خورشید هشتم ولایت، حضرت امام رضا (علیه السلام) بودند.

این سفر که به مدت سه روز ( از ابتدای روز یکشنبه مورخ ۹۸/۱۱/۲۷ لغایت پایان روز سه شنبه ۹۸/۱۱/۲۹) انجام شد، موجب خوشحالی و دلروشنی مددجویان این مؤسسه شد.

مددجویان در طول مدت سفر در زائرشهر آستان قدس رضوی ساکن بودند و هر سه وعده غذای اصلی را میهمان آستان قدس رضوی بودند. توانخواهان در طول مدت سفر خود علاوه بر زیارت امام هشتم به زیارت خواجه اباصلت (از یاران با وفای امام رضا) نیز رفتند.

روابط عمومی مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران، مراتب قدردانی خود را از مسئولین آستان قدس رضوی استان تهران بویژه منطقه ۳ اعلام می نماید.

ویدئویی از زیارت مددجویان مؤسسه از ضریح متبارک امام هشتم:

نحوه برخورد صحیح با معلولین ذهنی

  • پیشنهاد کمک خود را مؤدبانه و صبورانه به مددجویان مطرح کرده و تا زمان پذیرش آن صبر کنیم. در مورد شیوه کمک حتماً به توضیحات فرد گوش کرده و یا در صورت نیاز از او سؤال نمائیم.
  • هنگامی که قصد برگزاری یک قرار ملاقات با آنها را داریم حتی الامکان در آن ملاقات حاضر شویم و اگر در این زمینه مانعی وجود داشت که قابل رفع نیست، پیش از نیامدن حتماً به آنها اطلاع دهیم. وعده ای ندهیم که به آن عمل نکنیم، برخی از آنها عملکرد و سخنان را به سادگی فراموش نمی کنند و این می تواند باعث دلمشغولی آنها شود.
  • نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که به مددجویان احترام گذاشته و برخوردی محترمانه با آنها داشته باشیم؛ زیرا آنها رفتار شما را درک می کنند.
  • در هنگام برخورد با افراد کم توان، به توانمندی های آنها نیز بیشتر توجه کنیم تا سبب بالا رفتن عزت نفس در آنها شویم.
  • افراد دارای معلولیت، در برخی موارد به دلیل عوارض ناشی از معلولیتشان ( استفاده از داروها، عوارض جانبی داروها و …) به نوعی خواب آلودگی، اختلال در قدرت تفکر و تکلم و … مواجه می شوند که ضروری است شرایط آنها را درک کرده و برخورد مناسبی با آنها داشته باشیم.
  • در نظر داشته باشیم که فرد دارای معلولیت ممکن است برای انجام کار و یا بیان مسأله ای نیاز به زمان بیشتری نسبت به افراد غیرمعلول داشته باشد؛ لذا هنگامی که مددجو به سؤالات مطرح شده پاسخ می دهد، تمرکز و توجه لازم را به سخنان او داشته باشیم. به او فرصت دهیم تا آنچه را در ذهن دارد، بیان کند یا نشان دهد.
  • دست دادن همیشه راه آغاز یک مکالمه نیست، از تماس جسمی با معلولین حتی الامکان پرهیز کنید؛ چراکه اخیارات برقراری تماس جسمی را بدون اینکه متوجه باشیم به آنها می دهیم و در صورت دعوت آنها به اجتناب از این رفتار، از دستورات شما تبعیت نخواهند کرد. بدون دست دادن و با نشان دادن چهره ای خندان و شاداب نیز می توان در برقراری ارتباط سازنده و دوستانه موفق بود.
  • هرگز تظاهر نکنیم که آنچه مددجو می گوید را درک کرده ایم، بلکه از او بخواهیم حرف خود را تکرار کند و اگر مجدداً متوجه نشدیم، او را مجبور نکنیم که سریعتر بیان کند. بهتر است در این شرایط از مربیان کمک بگیریم.
  • در صحبت با افرادی که اختلال تکلّم دارند، توجه داشته و صبور باشیم و برای تکمیل کلام و تفکر فرد، به او فرصت کافی دهیم. سعی در پایان دادن به صحبت های او نداشته باشیم و مجبورش نکنیم سریعتر حرف بزند. چنانچه متوجه نشدیم، از او بخواهیم کلام خود را تکرار کند و آنچه شنیده ایم را برایش بیان کنیم تا دریابد که گفته وی را به درستی درک کرده ایم یا نه؟
  • ساده ارتباط برقرار کنیم و عبارات و سؤالات خود را به روشنی و با زبانی ساده و روان بیان کنیم.
  • ویلچر مددجویان را تا زمانی که خود او از شما نخواسته، حرکت ندهیم یا نگه نداریم ، چراکه صندلی چرخ دار، بخشی از فضای شخصی صاحب آن محسوب می شود.
  • تمامی خواسته های آنها را براورده نکنیم و یک ارتباط قانونمند با مددجویان داشته باشیم تا از رفتار و توجه بیش از حد ما سوء استفاده نکنند. محبت و توجه بیش از حد (به ویژه جنس مخالف) باعث ایجاد وابستگی می شود و در صورتی که بخواهیم از آنها فاصله بگیریم از نظر عاطفی آسیب می بینند.
  • معلولیت ذهنی ناقض نیاز جنسی نیست، چراکه اکثر این افراد از نظر تمایلات جنسی مانند همسالان سالم خود هستند. توصیه می شود از رفتارهای خارج عرف خودداری کنیم زیرا می تواند باعث اختلال در نظم روانی و رفتاری فرد شود.

زینب جعفری

مسئول واحد روانشناسی

مؤسسه خیریه توانبخشی معلولین ذهنی تهران